Тэснэ шүү тэснэ

Тэснэ шүү тэснэ

Тиймээ, бид тэнгэрлэг ард түмэн
Тэртээх хол он жилүүдийн
Тэвчээр хүч зоригоор давсан
Түүхтэй  баатарлаг дайчин улс
Тив  орон нутагт идээшиж нүүдэлсэн
Тэнхээтэй монголчуудын удам
Одод тэнгэрийн заадасаар
Ой мод шургууд төөрдөггүй
Орчлон дэлхийгээ сонсон мэдэрч
Онгон байгальтайгаа зохицож
Онцгой цаг уурыг ажиглан
Зудтай өвөл, намагтай хавар
Угалзтай шуурга, хуурайшилтай зун
Зэврүүн намар, чихүүн шороо
Урдчилан сануулж ирдэггүй
Улирлын онцлог үзэгдлийг
Таван хошуу малтайгаа хамт
Тэсээд гардаг малчин түмэнтэй
Үрийнхээ зулайг анх үнэртэх агшинд
Тэнгэр газар нийтэл дунших мөчид
Үтэр түргэн хоёр яс салахын төлөө
Тэсээд шүдээ зуудаг монгол эх
Тэснэ шүү, түмэн минь
Тэмцэлтэй нийгмийг тэгштгэе
Тэмүүлэлтэй эх орноо хайрлая
 
 
С. Үзмээ 08.25.2020

Аавуудын баяр

Аавуудын баяр 

Арван гуравхан насанд минь

Аль эрт биднийгээ орхиод

Тэнгэрийн ордонд хальсан Аав минь

Тэглээ гээд бид танигаа мартаагүй ээ

Ээж минь таны хийсэн бүтээсэн

Зорисон тэмүүлэлийг тань үргэжлүүлэх гэж

Ээ дээ, олон жил хөөцөлдсөн дөө

Залуучууд ирээдүйн хойч үедээ эцэг тань

Хэн байсан ямар гавъяа бүтээснийг

Хэн бүхэн мэдэх эрхтэй гэж захидаг байлаа

Ааваа, бид хэдий балчир насандаа өнчрөн хоцорсонч

Аав танигаа өгүүлэн дурсан

Ээжийнхээ олон жилийн урамгүй хөөцөлдөөн

Шантаршгүй сэтгэлийн галыг

Эрхэм хүүхдүүд бид унтраагаагүй ээ

Шимтэн танийхаа зохиол бүтээлийг эмхтгэн

Монгол орныхоо төлөө цохилсон таний зүрх

Мөнч их зүтгэсэн сэтгэл, үйлс бүтээлийг тань

Үрс бид хожуу танилцсан ч таниараа бахархан

Үүрдийн мөнх  танийгаа хүндэтгэн мэхийн ёслоё

Аавуудын баяраар

Аавыгаа дурсах сайхан байна

С. Үзмээ 08.08.2020

Сэхүүн бай

 

 

 Сэхүүн бай

 

Бүсгүй минь та өөртөө эзэн бай

Өрөөлд үлгэр дуурайлал дагуулна

Бүтнэ болно гээд өглөө болгонтой золго

Өөрийгөө гоё өргөн талбайгаар гунхаж алх

Энгэртээ тэврэх үртэй эх хүн та

Ээжээ гэж дуудуулах алдар нэртэй

Эрхэм үрийнхээ бахархал нь

Энэ дэлхийн хүч нь тa мөн

Хайраар ивээсэн халамжит хань

Хамгаас ихийг гийгүүлэх гэргий

Айлын голомтыг аялуулах эрхтэй эхнэр нь

Аз жаргалыг асаах хатан эмэгтэй

Бүсгүй минь та өөртөө бардам бай

Буян заяагаа түшихэд болдог юм

Боломж болгоныг аргал,  хай, хичээ

Байгаль дэлхий өгөөмөр 

Амьдрал тэмцэлгүй бол гунигтай

Айх зүйлгүй ээ, хатан эмэгтэй минь

Харин ч эрч хүчийг ухаанаар олно

Хамгаас илүү өөртөө бардам амьдар

Амьдралын өдөр яг л байгаль шигээ

Олон янзын үзэгдэл шалгууртай

Олон ч бартаат зам шургуутай

Амьдралын нугачааг сөрж давахад

Амттай гашуун ч бас адтай

Аль болохоор өөртөө сэхүүн бай

Амьдралдаа талархаж баясаж амьдар

 

С. Үзмээ 08.04.2020

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Насан баяр

Насан баяр

Нарт ертөнцөд хүн болж төрлөө гэж

Нас ахих тусам тэр нэгэн өдрийг

Он тоололд  тэмдэглэсэн ёсоор жилдээ ганц

Онцгой хүмүүстэйгээ ёсчилон  тэмдэглэдэг билээ

Балчир  байхдаа мэндэлсэн өдрөө

Баяр хөөр баясгалантай тэмдэглэдэг байв

Идэр насандаа ихэмсэг бардам

Ингээд том хүн болсоноо мэдэрч

Энэрэнгүй адал явдлаар дүүрэн дурсамж

Эргээд ирэхгүй хүүхэд насаа  үдсэн тэмдэглэлт

Залуу насаа санахад нас тогтохгүй ч

Зүрхэнд минь оршинсоор л

Төрсөн өдөр цаг минь үнэн

Төгөлдөр тэмдэглэх нь хувьтай

Насан баяраар наргиж цэнгэхэд

Насны ялгаа үгүй, намбатны түшиг хэрэггүй

Насан баярын мэнд ээ!

Намирч амьдарая энэ дэлхийдээ 

С. Үзмээ 7.12.2020

Ээжийн минь харц

Ээжийн минь харц

Ажаал нас минь аль эрт эхэлсэн

Ахуй амьдралаа төвхөнүүлээд аж төрөн сууна

Ээжүүдийн баяр болж энэ дэлхийн ээж нар

Энхрий үрстэйгээ баярлан жаргах юм

Эх үрсийн баяр, ээжүүдийн баяр, эмэгтэйчүүдийн баяр гэхээр л

Ээж минь улам л их бодогдох юм дурсагдах юм

Алдарт эхийн одон зүүсэн эхийнхээ зургыг харж суухад

Айдаа,  Ижий минь гэж нэг санаа алдах юм

Ээжийнхээ зургыг нэг ажиглавал

Ээ дээ, Ижий минь гэж нэг гуниглах юм

Энхрий ээжийн минь харц нэг л янзтай

Эгцэлж надруугаа хараад байгаа ч юм шиг

Эргэлзэж нэг хараад ч байгаа юм шиг

Эвий дээ, миний Ижий нэг л санаа тавьсан харц

Арван нэгэн хүүхдийн Алдарт эх

Аргагүй биздээ, санаа тавих нь

Аятайхан амьдрал үрсдээ хүсээ биз, зөгнөө биз

Ай даа, Ижий минь 

Амьралтайгаа бид тэмцсээр л аж төрөн сууна

С. Үзмээ 06.01.2020

Ижий дээ Мөргөмөн үү

Ижий дээ Мөргөмөн үү

Айлын гэргий болтлоо

Амьдралын олон давааг зүйрлээгүй

Арван найман нас хүрхээр л 

Том хүн болж тусдаа айл болон амьдарна гэж

Хүүхэд байхдаа мөрөөдөж, хоног тоолдог байлаа

Том хүмүүсийг харахаар л дуртай зүйлээ авч баясах юм

Дуугүйхэн хамаг юмаа амжуулчих юм

Хурдан том болж хэзээ ингэж оньсого шиг

Дур хүслээрэй сайхан амьдрах юмсан гэж боддог байв

Гэвч, миний тэгж хараад мөрөөдөөд байсан тэр оньсого

Гуч шүргээд айл гэр болтлоо гон бие мэдрээгүй ээ

Амьдралын минь ухааныг Ээж минь надад зааж байсныг

Айл гэр болоод ахуй амьдралаа базаах тусам мэдрэх юм, үгүүлэх юм

Бага наснаасаа эхлээд Ижийтэйгээ хамт

Хамжин хамтарч хийж байсан тэр л бүхэн

Хэлсэн ярисан бүгд санаанд минь орж ирэх юм

Алив охин минь гээд,  хана хаалгаа будаад л

Усны цорог, эргэ шурга хүртэл, эр хүнээс дуталгүй гүйцэтгэчихнэ

Уужим байсан юмдаа миний Ижий, тэр болгоныг амжуулдаг байв

Уран ухаанаа сийлэн юмханаар юм хийдэг, үйлч бүтээлч

Ухаант Ижий минь амьдралыг  бидэндээ сургадаг байж дээ

Аль болохоор л хүнд түрүүлж туслаж, бас эмчилдэг

Амас хийж, ажаалаа тайлахаа мэдэхгүй л

Борив бохисгүй л гүйцэтгэдэг байв

Миний Ижий, бидний Эх

Амрагтаа үнэн ч хань бас хайр нь

Айлыг гэрэлтүүлсэн Гэргий, ханиа эрхэмлэсэн Эхнэр

Хүндэттэй Ажилтан, хүнлэг сэтгэлтэй Эмэгтэй

Халамжит хүний Ганц охин байсандаа

Танидаа Талархаад ч барашгүй

Танидаа үр нь мөргөмөн үү.

Тэнгэрээс Та минь намайгаа ивээж байгаа

Тэр болгонд үр нь мэдэрч байна

Тэртээ хол одсон хайртай Ижийдээ

Тахил охин нь баярлан талархан мөргөе!

С. Үзмээ 5.9.2020

  

Ижийгээ би зүүдэллээ

Бие минь хямарч нэг л зовууртай

Урд өмнө хагалгаа хийлгэж өвдсөн ч

Учиргүй ингэж хашраагаагүй юмсан

Хамаг бие минь хөшиж хөдлөх тэнхээ алдав

Хөнжилдөө хэвтэн мэлмэрч нэг унтав

Хэд хоног өнжив

Нуруу ууц минь хорсон ягнам

Нуугдаж сэм нулимсаа арчихад

Борооны дусал шиг урсах юм

Багагүй гэгч, хичээж босох гэж ядах юм

Булбарай үрээ айлгахгүйн тул шүдээ нэг зууна

Тамирдсандаа дийлэгдэж  бас л унтсаар л уйлсаар

Таны бие зүгээрүү гэж нэг үр минь асуух юм

Бие тань яаж байна гэж хань минь ирж аргадах юм

Байн байн охин минь ирж энэрэх юм

Бөмүүлэй зээ минь ирж үгүүлэх юм

Тэнхээгээ барсаар л нам унтлаа

Тэгтэл зүүдэндээ би Ижийгээ харлаа

Нарт хорвоогийн нэгэн өдөр

Намайг төрүүлсэн эх минь өвдөж

Сүүлчийн удаагаа биднийгээ тойруулж хараад

Сүүдэртэй тэр нэгэн шөнө 

Эхийнгээ харан бид гүн бодолд автагдаж байлаа

Яг энэ агшин зүүдэнд минь үзэгдээд

Ямар нэгэн хүн миний нурууг охиор илаарьч

Гэнэт би сэрлээ

Гэтэл охин минь орж ирлээ

Зүүдээ охиндоо хэлээд

Зүүдний дагуу охиор хэд хэд нуруугаа илүүлээд авлаа

Маргааш өглөө нь хамаг бие тавирч би босов

Маргахын аргагүй бариа болов

Ижий минь зүүдэнд минь ирж

Намайгаа эмчиллээ

С. Үзмээ 5.2.2020

Ганцаардал

Ганцаардал

Би ганц бие хүн бишээ

Бусдаас содон нэгэн бишээ

Хосгүй сайхан амгалан хань минь дэргэд

Хоёр сайхан үрс, зээ минь бас хажууд

Тухтай дулаан байр

Туулайчлах хурдны унаатай

Алжаал тайлах нутагт

Аж төрөн амьдардаг

Сэтгэлдээ би сэмхэн хаяа ганцаарддаг

Сэрүүн сайхан хуучны Улаанбаатараа

Сэтгэлийн хэдэн андтайгаа хамт

Сэлгүүцэн ганхардагаа би санадаг аа

Мөнхийн амьдрах юм шиг санаж байсан

Мөнх Тэнгэрийн оронд одсон

Аав Ижийгээ дурсан сангалздаг

Ахих  насаа илээх тоолонд бодогдоно

Багахан ч гэсэн багталцаж байсан

Балчир насаа өнгөрүүлсэн оромжоо би үгүүлдэг

Төгөлдөр нэг өргөөнд цугтаа үүрдийн амьдрахгүй

Төрсөн өнөр садан төрлөө нэг биш хэд хэд санадаг

Хуучны сайхан хүн чанар дээдийг

Хийморь сүлдтэй хүмүүнийг хүсдэг

Өсхөөс өтлөх хүртэлх ухаарал хүмүүжлийг хүндэтгэн

Өнгөлөг орчлонд тайван амгаланг мөрөөддөг

Ганганах шувуун дуугаар би сэрдэг

Ганцаардлын бодлыг минь хэн гуай ч ойлгохгүй

Гэгээлэг ганцаардал хаяадаа таатай байдаг

Гэрэл гэгээ цацарч тэмүүлнэ

Эрч хүч урамаар дүүрэн

Энэхэн орчлонгийн нугачааг сөрөн амьдарна

С.Үзмээ 4.20.2020

Зуслангийн дурсамж

Зуслангийн дурсамж

Зуны улиралын эхэн сард

Зуслангийн зүг хэдэн сар

Цэнгэг агаарт богинохон хугацаанд

Цэмбийтэл хэдэн хогшлоо ачаад

Албан байгуулгын харьяа зусландаа

Амс хийж амьдрах гэж гардаг байлаа

Бага насны минь зуслан

Богд уулын Зүүн богины амд

Өглөө эрт ээж аав маань

Ажилчдын автобусандаа сууж

Өргөө хот руугаа  албандаа зүглэдэг байсансан

Албатай юм шиг бид зэрэгцэн босчихоод

Өглөөн цайгаа хам хум уучихаад

Уулын оргилдох хадан хясаан дээр наадан

Өдөр тийш  гэрээрээ нэг дайрч орчихоод

Ус нэг балгаад, талх нэг үнхчихээд

Яаралтай ажилтай юм шиг бушуулан

Туул голын хөвөөнд  шумбан тоглож

Яараатал хайрган дээр бээрсэн биеэ дулаалцуулан

Тун ч их баясдаг байлаа

Хэн нэг нь Залатын амнаас айсуй

Автобусны барааг харж анхааруулан чанга дуугаар

Ажилчдын автобус гэж орилоход

Санд мэнд хувцас алчуураа шүүрдэн авч гүйлдэнэ

Гэрээ цэвэрлэхээ дөнгөж санасан юм шиг гялалзуулаад

Галаа түлэн цайгаа чанана

Ээж аав автобуснаас буухад

Ээ дээ сайн хүүхэд угтан авч

Авчирсан хүнснээс нь дамжилцан

Аав ч бушуухан гараа угаагаад галаа ноцооно

Ээж хоолоо бэлдээд бушуулна

Ээ дээ энэ хүүхдүүд минь юу иддэг байна гээд

Энд бэлдсэн боорцог, талх хэвээрээ байх юм гэж

Гайхширан  хоолоо хамт зооглох үед

Гэнэт өлсөсөнөө мэдрэн уралдах мэт

Хурдан гэгч ирчихнэ

Хувин саваа угаачихаад

Гарч тоглоогүй юм шиг л

Гадаа гарч шөнө дөл болтол

Шавиагаа хантал од мэчдийг харж

Шар шувуу шиг л тэнэн

Хүүхдүүдээ гэж эцэг эх дуудтал

Хүлцэнгүй унтлаа нэг тоглоно

Аавыгаа дагаж жимсэнд хамт явна

Ах нартайгаа хамт самар, түлээнд нэг явна

Сургуульдаа орохоо гэнэт ухаарч

Согоо үр түүж, эрвээхэйн хатаагч үзүүлэн хийнэ

Зуны даалгавраа хийж дуусчихаад

Зуслангаасаа нэг бууна

Хүүхэд нас минь жаргалтай яа дурсамжтай яа

Хүндэт хайртай эцэг эхдээ талархан мэхийе.

С. Үзмээ 4.18.2020

Гэрийн хорио

.

Гэрийн хорио

Хоёр мянга хорин он дөнгөж эхэлэн

Хулган жилтэйгээ золгон

Урин хавар айлчилах үед

Уригдаагүй зочин гэнэт асуй морилон

Урд хөршийг минь урхидан

Улам ихээр чангаран 

Улс орноор тэмүүчлэн түгшээн

Эрдэмтэн мэргэд, эмч домоч ангаах ухаанаа

Эрчимтэй шуурхай ажилан, онош онол тогтоон

Цар тахал нэртэй гайхал

Цаагуураа нэг аюултай шулам

Дэлхий даяар тэнүүчлэн энд тэнд

Дээрэлхэн ноёрхон довтолно

Дор дороо хичээн толгой толгойгоо хариуцан

Даян дэлхий сахилга бат журамд орж

Хулган жилд хүн оромжиндоо бүгэн

Хаяа нэг цухуйх тавилан ноогдож

Амьтан араатан эрх чөлөөгөө эдлэн

Араншин  гудамж талбай хот сууринд айлчилна

Аргагүйдээ тэдний орчинг  бас

Амьдралых нь эрхийг боогдуулсан

Загасгүй гол мөрөн амилан

Завсарлага авч цэвэршиж байна гэнэ

Замбраагүй олон нийтийн газар

Зог туссан гэнэ

Хөх тэнгэр харж үзээгүй хүмүүн

Цэлмэг тэнгэр анх удаа харсан гэнэ

Хязгааргүй огторгуйн одод мишээхийг

Цагийн аясаар анх удаа харж баясан гэнэ

Айдаа аюулт тахал хүн амьтан хороож

Айл гэрийн амгалан тайванг алдагдуулж

Амь хагацал уй гашуу нүүрлэн

Амьдралд амьд явах үгүй нь хором

Хорвоо дэлхийд амар амгаланг хүсэн

Хойшдоо сургамж аван

Хүн төрөлхтөн материалаг баазыг

Хэт их бүтээснээ ойлгож

Байгаль дэлхийгээ хайрлан хамгаалж

Бахдалтай бие биенээ хайрлан амьдрах ухаанаа

Гэртээ байгаа хориондоо

Гийгүүрч байхдаа бодон ухаарч байна

Байгальдаа талархан бусдыг хайрлацгаая

Бурханаа дээлдэн, хүн хүнээ хүндэтгэн

Хамгаас түрүүнд дайчлагдаг

Хамгаалж авардаг эмч, сувилагч, цэрэг, цагдаа нартаа

Энх эрүүл хүсэн талархая

Иргэний үүргээ гүйцэтгэж буй иргэддээ

Ирээдүй хойч үрсдээ

Эв нэгдэл эрхэм зарчим

Эрүүл энхийг хүсье!

С.Үзмээ 4.9.2020

Би сэхүүн эмэгтэй

Би сэхүүн эмэгтэй

 (Олон улсын эмэгтэйчүүдийн баярт)

 

Тиймээ,  би сэхүүн эмэгтэй

Түүхтэй,  удамтай,  язгууртай

Толгой дээш өргөн алхах эрхэмсэг нэгэн би

Тэнгэрлэг хийморь ивээсэн

Зүрхэндээ уяардагаа тэвчдэг хатуужилтай

Зүүдэндээ харснаа сэмхэн нууцалдаг

Зүсээ хувилгаагүй чин сэтгэлтэн

Зарчимт зангаа хаядагүй, зөрүүд нэгэн би

Тархиндаа бодсоноо зүрхэндээ тунгаадаг

Тулгат өрхийн гэгээ цацруулсан

Тулж өсөж, босох хорвоогийн агшинг туулахдаа

Тулгуурт Монгол ёсоо гээгдүүлээгүй нэгэн би

Буурал өвгөдийн сургаалийн архивыг залгамжлах эрхтэй

Булбарай үрсдээ захин удамшуулах эх хүн би

Бусдаас харамласан давилуун зантай

Булган сүүлтэй хатан Монгол эмэгтэй

Тиймээ, би сэхүүн эмэгтэй

Тэртээ холын Монгол эмэгтэй

С. Үзмээ 03.08.2020

      

Гозон бие

Гозон бие

(Нэгэн хүний ярианаас үүдэв)

Эрдэм алба суралцан хослуулсаар байтал

Эрээнтэй амьдралын хоног жилүүд

Харавсан сум лугаа адил дүүлсээр

Хорвоогийн зууны тал нь одчихжээ

Айл саахалт, анд нөхдөө ажвал

Аль хэдийн ээ ам бүл өрнөсөн

Айлын эхнэр ам тостох юм

Андын хүүхэд гүйгээд тосох юм

Ай даа миний гозон бие

Айл болно байгаа даа

Олон жил үерхэсэн хайраа

Олноос харамласан сэтгэлээ

Онцгойрч нэг анхаарая байз

Он удаан хүлээсэн биз хөөрхий

Хажуудаа дагуулах хань минь

Хамгаас хайртай гэргий минь

Халамжит сайхан эхнэр минь

Эрхлэн наадах үрий минь эх

Эрхэм хүндэттэй ялдам бэр

Ээж аавын бахархалт охин

Эхийн бүүвэйтэй уянгат ээж

Үзэсгэлэнт гоо минь

Үлэмжийн амраг минь

Хос багана минь болооч гэж

Хонгорхон чамайгаа би

Хайраараа халамжлан жаргаах

Дээдлэн түшиглэх хань тань болоё

Хорвоод хосгүй сайхан 

Хослон хамтдаа амьдарая гэж хүснэм.

С. Үзмээ 12.23.2019